Niespełna 15 kilometrów od Białegostoku, w niewielkiej miejscowości Choroszcz, stoi pałac który kiedyś rywalizował przepychem z królewskimi rezydencjami. Letnia siedziba hetmana Jana Klemensa Branickiego to dziś Muzeum Wnętrz Pałacowych – miejsce, gdzie historia magnackich zabaw spotyka się z ciszą podlaskiego parku i lustrem kanałów wzorowanych na Wersalu.

Większość turystów przejeżdża tędy w drodze do Białegostoku, nie wiedząc że kilkaset metrów od głównej drogi czeka na nich jeden z ciekawszych zespołów pałacowo-parkowych w tej części Polski.

Letnia rezydencja hetmana – historia pałacu w Choroszczy

Jan Klemens Branicki, jeden z najpotężniejszych magnatów XVIII-wiecznej Rzeczpospolitej, miał już okazały pałac w Białymstoku. Ale w tamtych czasach moda dyktowała coś więcej – letnią rezydencję na uboczu, gdzie można było uciec od zgiełku miasta i przyjmować gości w bardziej kameralnej atmosferze. Tak w latach 1745-1764 powstał pałac w Choroszczy, usytuowany na sztucznej wyspie pośród rozległego parku.

Ciekawostka – pierwszy pałac stanął tu już w latach 1725-1730, ale wilgoć z otaczających kanałów tak zniszczyła fundamenty, że budynek trzeba było zburzyć. Nowy wzniesiono w tym samym miejscu i w podobnym kształcie, tylko tym razem z lepszymi zabezpieczeniami przed wodą.

Na kanałach otaczających pałac pływały gondole sprowadzone specjalnie dla rozrywki właścicieli i ich gości. Sam król Stanisław August Poniatowski bawił tu podczas polowań organizowanych przez hetmana.

Po śmierci Branickiego rezydencja zmieniała właścicieli i przeznaczenie. W XIX wieku urządzono w niej szpital, a w 1915 roku wojska rosyjskie doszczętnie spaliły budynek. To co można dziś zobaczyć to rekonstrukcja z lat 1962-1973, wykonana na podstawie zachowanych rysunków i planów. Odbudowa nabrała tempa w 1973 roku, kiedy w Białymstoku organizowano Centralne Dożynki – pałac miał służyć jako rezydencja dla Edwarda Gierka.

Co zobaczyć w Muzeum Wnętrz Pałacowych

Wnętrza pałacu urządzono jako muzeum prezentujące życie polskiej arystokracji w XVIII i XIX wieku. Na parterze, gdzie kiedyś mieściły się apartamenty Branickich, dziś stoją stylowe meble – od barokowych po komplety w stylu Ludwika XVI. Ściany zdobią obrazy ze szkół francuskich, włoskich i niemieckich, lustra w złoconych ramach, zegary kominkowe.

Z oryginalnego wyposażenia pałacu przetrwały tylko dwie żeliwne płyty kominkowe z herbami – Gryfem Branickich i Ciołkiem Poniatowskich. Reszta eksponatów to zbiory Muzeum Podlaskiego, starannie dobrane tak by oddać klimat epoki.

Na piętrze znajdowały się niegdyś pokoje gościnne. Dziś prezentuje się tam porcelanę miśnieńską, wiedeńską i berlińską, szkło artystyczne z polskich wytwórni oraz drobne wyroby rzemiosła artystycznego. Nie jest to wielka ekspozycja – zwiedzanie zajmuje około 45 minut do godziny – ale wystarczająco ciekawa by poczuć atmosferę magnackiej rezydencji.

W głównym holu zwraca uwagę rzeźba przedstawiająca Murzyna – charakterystyczny element dekoracji pałacowych z epoki, kiedy egzotyka była w cenie na dworach europejskich arystokratów.

Park pałacowy – spacer alejami i nad kanałami

Pałac to jedno, ale prawdziwą atrakcją Choroszczy jest otaczający go park. Rozciąga się na 25 hektarach i choć daleki od dawnej świetności, wciąż zachował układ kompozycyjny z XVIII wieku. Główną oś wyznacza ponad czterostumetrowy kanał na planie krzyża – nawiązanie do słynnych kanałów wersalskich, choć oczywiście w mniejszej skali.

Od kanału rozchodzą się promieniście aleje tworzące długie perspektywy widokowe. Drzewostan to głównie lipy, ale jest też sporo innych gatunków. Park przebudowano na przełomie XIX i XX wieku, nadając mu bardziej angielski, krajobrazowy charakter. Dziś to mieszanka stylów – geometrycznych założeń barokowych i swobodniejszych partii z późniejszego okresu.

Spacer po parku to dobry pomysł zwłaszcza z dziećmi. Alejki są wygodne, można dojść do brzegu kanałów i poobserwować kaczki. Latem w cieniu drzew panuje przyjemny chłód.

Dla kogo jest Pałac Branickich w Choroszczy

To miejsce dla rodzin szukających spokojnego popołudniowego wypadu z Białegostoku. Dzieci mogą pobiegać po parku, dorośli zwiedzić muzeum i odpocząć na ławce przy kanale. Nie ma tu tłumów jak w popularniejszych atrakcjach – często można mieć park prawie dla siebie.

Miłośnicy historii i architektury docenią możliwość zobaczenia jak wyglądała magnacka rezydencja, choć trzeba pamiętać że to rekonstrukcja, nie oryginał. Wnętrza są starannie urządzone, ale brakuje im patyny czasu którą mają autentyczne zabytki.

Dla osób interesujących się sztuką użytkową XVIII i XIX wieku ekspozycja mebli, porcelany i obrazów może być ciekawym uzupełnieniem zwiedzania Pałacu Branickich w Białymstoku – głównej rezydencji hetmana.

Praktyczne informacje – bilety, godziny, dojazd

Godziny otwarcia: Muzeum Wnętrz Pałacowych czynne jest od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-17:00. Poniedziałki są dniami wolnymi. Ostatnie wejście możliwe jest godzinę przed zamknięciem, czyli o 16:00.

Ceny biletów: Bilety są naprawdę przystępne. Normalny kosztuje 6 zł, ulgowy 3 zł. Dla rodzin dostępny jest bilet rodzinny za 28 zł (obejmuje 2 osoby dorosłe z dziećmi do 25 roku życia, maksymalnie 5 osób). Grupy liczące minimum 10 osób płacą po 10 zł od osoby. W środy wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny.

Jak dojechać: Z Białegostoku najwygodniej autobusem PKS lub komunikacją miejską linii 103 – podróż trwa około 30 minut. Pałac znajduje się przy Placu dr. Zygmunta Brodowicza 1 w Choroszczy. Dla zmotoryzowanych – parkowanie w okolicy nie stanowi problemu.

Ile czasu zarezerwować: Na zwiedzanie muzeum wystarczy około godziny. Jeśli planujecie spacer po parku, doliczcie kolejne 30-45 minut. Całość to maksymalnie 2 godziny, co czyni to miejsce idealnym na popołudniowy wypad.

Muzeum jest oddziałem Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, więc jeśli planujesz zwiedzanie kilku obiektów tej instytucji, warto zapytać o bilety łączone.

Kontakt: Muzeum Wnętrz Pałacowych, tel. 509 336 795, e-mail: [email protected]

Park jest otwarty cały rok i można spacerować po nim bezpłatnie, niezależnie od godzin otwarcia muzeum. Warto przyjechać o różnych porach roku – wiosną gdy kwitną drzewa, latem dla cienia, jesienią gdy liście zmieniają barwy, a zimą gdy kanały pokrywa lód i całość nabiera surowego uroku.