Pałac Branickich w Białymstoku to barokowa rezydencja magnacka, która dziś łączy funkcje uczelni wyższej z działalnością muzealną. W głównym gmachu mieści się Uniwersytet Medyczny, a w prawym skrzydle działa Muzeum Historii Medycyny i Farmacji wraz z wystawami historycznymi. Można tu zwiedzić zarówno reprezentacyjne wnętrza pałacowe, jak i XVII-wieczne piwnice z multimedialną ekspozycją oraz przejść się po rozległych ogrodach w stylu francuskim.

Czego można się spodziewać podczas wizyty

Zwiedzanie zaczyna się od przekroczenia Bramy Wielkiej od strony ulicy Pałacowej. Ta imponująca brama przypomina nieco łuk triumfalny i od 2006 roku zdobi ją herb Branickich – Gryf, który wrócił na swoje miejsce po dwustu latach nieobecności. Za bramą rozciąga się przestrzenny Dziedziniec Wstępny, a dalej – po minięciu dwóch rzeźb Herkulesów walczących ze smokiem i hydrą – Dziedziniec Paradny w kształcie podkowy.

Tutaj po prawej stronie znajduje się wejście do muzeum, gdzie kupuje się bilety i rozpoczyna zwiedzanie. Po lewej mieści się Aula Wielka, a na wprost główny gmach pałacu.

Do wyboru są dwie trasy zwiedzania. Pierwsza, dłuższa (60-90 minut), obejmuje multimedialną wystawę w XVII-wiecznych piwnicach, ekspozycje poświęcone historii medycyny i farmacji, dzieje pałacu podczas I wojny światowej, wystawę o historii ogrodów oraz reprezentacyjne wnętrza pałacowe – o ile są akurat dostępne. Druga trasa (45-60 minut) skupia się głównie na Muzeum Historii Medycyny i Farmacji oraz wybranych pomieszczeniach reprezentacyjnych.

Co wyróżnia to muzeum

Pałac Branickich często nazywany jest „polskim Wersalem” ze względu na bogaty wystrój nawiązujący do francuskich wzorów. To jedna z najlepiej zachowanych rezydencji magnackich epoki saskiej na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Styl późnobarokowy widać zarówno w architekturze budynku, jak i układzie ogrodów.

Nietypowe jest połączenie funkcji – z jednej strony zabytkowa rezydencja, z drugiej nowoczesna uczelnia medyczna. Od końca II wojny światowej w pałacu mieści się najpierw Akademia Medyczna, a obecnie Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Studenci na co dzień uczą się w salach, które kilka wieków temu służyły magnatom.

Według legendy krążącej po Białymstoku, rzeźba Herkulesa na dziedzińcu upuści wielki kamień w chwili, gdy mury uczelni opuści panna cnotliwa.

Pałac został odbudowany w latach 1946-60 po zniszczeniach wojennych. Prace miały przywrócić stan z XVIII wieku, choć pośpieszne działania nie pozwoliły na całkowicie wierną rekonstrukcję wnętrz. Mimo to efekt robi wrażenie, zwłaszcza gdy wejdzie się do holu z wystawymi schodami czy na taras z widokiem na ogrody.

Muzeum Historii Medycyny i Farmacji

Ekspozycja muzeum prezentuje zbiory związane z aptekarstwem na Podlasiu oraz historię medycyny. To miejsce szczególnie interesujące dla osób ciekawych dawnych metod leczenia i rozwoju nauk medycznych. Eksponaty pokazują, jak przez wieki zmieniały się narzędzia, leki i podejście do zdrowia.

Multimedialna wystawa w piwnicach pałacowych to kolejny punkt programu. XVII-wieczne pomieszczenia podziemne zyskały nowe życie dzięki nowoczesnym technologiom, które pozwalają przenieść się w przeszłość i poznać historię samego budynku.

Ogrody pałacowe warte osobnej wizyty

Spacer po ogrodach Branickich to osobna atrakcja, dostępna zresztą bezpłatnie przez cały rok. Ogrody w stylu francuskim rozciągają się za pałacem i zapraszają do odpoczynku na ławeczkach czy po prostu powolnego spaceru alejkami. Widok na pałac od strony ogrodu robi fantastyczne wrażenie – zarówno w dzień, jak i wieczorem, gdy budynek jest pięknie oświetlony.

Od kwietnia do września ogrody otwarte są od 6:00 do 24:00, a od października do marca od 6:00 do 22:00. To dobre miejsce na chwilę wytchnienia podczas zwiedzania Białegostoku.

Część wnętrza pałacu można zobaczyć bezpłatnie do godziny 17:00. Wchodząc prawym wejściem obok drzwi głównych dostępny jest piękny hol z wystawymi schodami oraz korytarz na piętrze z wyjściem na taras.

Dla kogo to miejsce

Pałac Branickich sprawdzi się jako punkt programu dla różnych grup. Rodziny z dziećmi znajdą tu połączenie lekcji historii z atrakcyjną formą – multimedialna wystawa w piwnicach może zainteresować młodszych zwiedzających bardziej niż tradycyjne muzeum. Starsze dzieci zainteresowane naukami przyrodniczymi docenią ekspozycję medyczną.

Miłośnicy architektury i historii będą zachwyceni samym budynkiem i jego wnętrzami. Barokowy wystrój, reprezentacyjne sale, widok z tarasu – to wszystko składa się na obraz życia magnackiego dworu. Dla osób zwiedzających Białystok to praktycznie obowiązkowy punkt na mapie – pałac ma ponad 11 tysięcy opinii w Google Maps ze średnią oceną 4,7/5 gwiazdek.

Warto jednak wiedzieć, że zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem – usługa przewodnicka jest wliczona w cenę biletu. To z jednej strony gwarancja solidnej porcji wiedzy, z drugiej konieczność dostosowania się do harmonogramu grup.

Ile czasu przeznaczyć na wizytę

W zależności od wybranej trasy samo zwiedzanie wnętrz zajmie od 45 minut do półtorej godziny. Do tego warto doliczyć czas na spacer po ogrodach – jeśli pogoda sprzyja, można tu spędzić kolejne pół godziny lub więcej. Razem z dojściem, zakupem biletów i chwilą na zrobienie zdjęć na dziedzińcach, bezpieczniej zarezerwować sobie około 2-2,5 godziny.

Niektórzy zwiedzający wolą podzielić wizytę na dwa razy – raz przyjść na zwiedzanie wnętrz z przewodnikiem, a innym razem po prostu pospacerować po ogrodach i podziwiać pałac z zewnątrz. Ogrody są bowiem otwarte codziennie i nie wymagają biletu.

Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd

Ceny biletów:

• Bilet normalny – 35 zł
• Bilet ulgowy – 25 zł
• Usługa przewodnicka wliczona w cenę

Godziny otwarcia muzeum:

• Wtorek – piątek: 10:00 – 17:00
• Sobota – niedziela: 9:00 – 17:00
• Poniedziałek – nieczynne

Godziny otwarcia ogrodów:

• 1 kwietnia – 30 września: 6:00 – 24:00
• 1 października – 31 marca: 6:00 – 22:00

Kasy biletowe znajdują się w Muzeum Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku i Pałacu Branickich, w prawym skrzydle pałacu (ul. J. Kilińskiego 1). Grupy zorganizowane muszą wcześniej zarezerwować termin zwiedzania pod numerem telefonu 85 748 54 05. Istnieje też możliwość zwiedzania w innych godzinach po uprzednim kontakcie telefonicznym.

Jak dojechać: Pałac znajduje się w centrum Białegostoku przy ul. J. Kilińskiego 1. Główne wejście przez Bramę Wielką od strony ulicy Pałacowej. Do pałacu można dojść pieszo z Rynku Kościuszki (około 500 metrów). W pobliżu dostępne są miejsca parkingowe, choć w centrum czasem bywa z tym trudno – warto przyjechać komunikacją miejską lub zaplanować nieco więcej czasu na znalezienie parkingu.

Punkt informacji turystycznej znajduje się vis-à-vis archikatedry katolickiej i tam można uzyskać dodatkowe wskazówki dotyczące dojazdu czy innych atrakcji w okolicy.