27 czerwca 1941 roku zapisał się na kartach historii Białegostoku jako dzień pełen bólu i tragedii. W tym mrocznym czasie hitlerowscy okupanci dokonali brutalnego aktu przeciwko społeczności żydowskiej, spalając Wielką Synagogę wraz z setkami ludzi wewnątrz. Po 85 latach Białystok oddaje hołd tym ofiarom, przypominając o niezatartych śladach przeszłości.

Obchody ku pamięci ofiar

Prezydent Białegostoku, Tadeusz Truskolaski, apeluje do mieszkańców o uczestnictwo w uroczystości upamiętniającej. Zgromadzenie odbędzie się w piątek, 26 czerwca, o godzinie 12:00, przy Pomniku-Kopule Wielkiej Synagogi na ul. Suraskiej. Wydarzenie to ma na celu uczczenie pamięci tych, którzy stracili życie w tej tragicznej chwili.

Wielka Synagoga: symbol przeszłości

Wielka Synagoga, zbudowana na początku XX wieku przy ulicy Bożniczej, była nie tylko architektonicznym, ale i duchowym centrum żydowskiej społeczności Białegostoku. Jej zniszczenie przez nazistów w czerwcu 1941 roku stało się początkiem końca dla lokalnych Żydów, którzy przez wieki współtworzyli tkankę miasta.

Relacje z dnia tragedii

27 czerwca 1941 roku, niemieccy żołnierze zmusili żydowskich mężczyzn i chłopców do wejścia do Wielkiej Synagogi, którą następnie podpalili. Świadkowie relacjonują, że próby ucieczki były brutalnie tłumione, a liczba ofiar szacowana jest między 700 a 2,5 tysiąca. Bohaterska postawa polskiego dozorcy, Józefa Bartoszki, który umożliwił ucieczkę kilkunastu osobom, jest jasnym punktem tej ponurej historii.

Pamięć o przeszłości

Białystok nie zapomina o tych tragicznych wydarzeniach, a każdego roku mieszkańcy i władze miasta składają hołd ofiarom tego, co określa się mianem „Czarnego piątku”. To ważny element lokalnej pamięci i historii.

Muzyczne wspomnienie

Na zakończenie obchodów 85. rocznicy spalenia synagogi zaplanowano niezwykły recital skrzypcowy zatytułowany „po – Zachor”. Maria Sławek zagra koncert 27 czerwca o godz. 19:00 w Klubie Fama przy ul. Legionowej 5. Wstęp na to wydarzenie jest bezpłatny, a koncert dedykowany jest pamięci Wielkiej Synagogi, która niegdyś była sercem kultury i duchowości białostockiej społeczności żydowskiej. Program koncertu obejmuje utwory związane z tematyką pamięci i straty, w tym dzieła takich kompozytorów jak Marek Karminsky, Paul Ben-Haim czy Eugène Ysaÿe. Wśród wykonanych utworów znajdą się także współczesne kompozycje, jak „T’filah (Modlitwa)” Lery Auerbach oraz „już prawie nikogo tu nie ma” Marii Sławek, po raz pierwszy zaprezentowany na uroczystości Zachor w KL Płaszów w 2024 roku. Koncert jest muzycznym hołdem dla pamięci i historii żydowskiej społeczności w Europie.

Źródło: Urząd Miejski w Białymstoku